Author: Bandukumar Dhawane

महादेवराव ताटके हे एक मुंबईतील प्रसिद्ध बांधकाम व्यावसायिक व समाजसुधारक, प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्व होते. ते वाशीम जिल्ह्यातील आमगव्हण, येथील रहिवासी होते. त्यांनी मुंबईत आपली कोणतीही पार्श्वभूमी नसताना स्वताच्या प्रचंड मेहनतीने आपल्या बांधकाम व्यवसायात चांगला जम बसविला त्यानंतर त्यांना समाजसेवेची ओढ लागली.महादेवराव ताटके यांचा जन्म वाशीम जिल्यातील आमगव्हण गावात झाला. त्यांचे प्रारंभिक जीवन एक साधे होते, पण त्यांच्या मनात नेहमीच समाजातील दीनदुबळ्यांसाठी काहीतरी करण्याची इच्छा होती. त्यांनी आपल्या जीवनाची दिशा समाजसेवा क्षेत्राकडे वळवली. जसे की चिकनगुनिया साठी फिरता दवाखाना, सामुहिक  विवाह मेळावे, विद्यार्थी प्रशिक्षण, धम्म शिबिरे, भंतेजींना आणि बुद्ध विहारांना मोठ्या प्रमाणात दान, सामाजिक प्रबोधनात्मक मोठमोठे गायनाचे कार्यक्रम, गावातील मंडळींना अडचणीच्या वेळी दिलासा, राजकीय आणि सामा...

आपण अनेकदा पाहतो की, जर आपल्या शेजारील कोणी जांभई दिली तर आपल्यालाही जांभई यायला लागते. कधी-कधी फक्त जांभईबद्दल ऐकले किंवा वाचले तरी आपण जांभई देतो. ही गोष्ट खूप सामान्य असली तरी ती आपल्याला गमतीशीर वाटते. पण यामागे एक वैज्ञानिक कारण आहे. जांभई देण्याचे मुख्य काम म्हणजे आपला मेंदू ताजा ठेवणे. जेव्हा आपला मेंदू थकल्यासारखा किंवा जड वाटतो, तेव्हा आपण मोठा श्वास घेतो, म्हणजेच जांभई देतो. यामुळे जास्त ऑक्सिजन शरीरात जातो आणि मेंदूला थंडावा मिळतो.जांभई देणे संसर्गजन्य का असते? हे समजून घेण्यासाठी मानसशास्त्र आणि मेंदूच्या कार्यप्रणालीचा अभ्यास महत्त्वाचा आहे. आपल्या मेंदूमध्ये "मिरर न्यूरॉन्स" नावाचे विशेष पेशी असतात. या पेशी इतर लोकांचे वर्तन आपल्यामध्ये नकल करण्यास मदत करतात. जसे आपण एखाद्याला हसताना पाहतो आणि आपल्यालाही हसू येते, तसेच एखाद्याला जांभई देताना पाहिले की आपल्यालाही जांभई येत...

शॉशॅंक रिडेम्प्शन (1994) हा चित्रपट प्रेक्षकांच्या हृदयात विशेष स्थान निर्माण करणाऱ्या काही निवडक चित्रपटांपैकी एक आहे. फ्रँक डॅराबोंट दिग्दर्शित व स्टीफन किंग यांच्या Rita Hayworth and Shawshank Redemption या लघुकथेतून प्रेरित हा चित्रपट मानवी स्वातंत्र्य, मैत्री आणि आशावादाचे एक अविस्मरणीय उदाहरण ठरतो. चित्रपटाच्या यशामागील अनेक घटक आहेत जे त्याला एक सर्वाधिकआवडता चित्रपट बनवतात.१. हृदयस्पर्शी कथाशॉशॅंक रिडेम्प्शनची कथा अँडी डुफ्रेन (टिम रॉबिन्स) आणि रेड (मॉर्गन फ्रीमॅन) या दोन तुरुंगातील कैद्यांच्या जीवनाभोवती फिरते. अँडी डुफ्रेन, जो एका गुन्ह्यासाठी गुन्हेगार ठरतो, त्याला आयुष्यभर तुरुंगवासाची शिक्षा होते. तुरुंगातील आयुष्यातील संघर्ष, नवीन नाती, आणि स्वातंत्र्य मिळवण्याची त्याची धडपड ही कथा प्रेक्षकांना प्रेरित करते.कथेच्या केंद्रस्थानी मानवी आशावाद आहे. अँडीच्या संघर्षातू...

आपल्या निसर्गात पक्षी हे एक अनोखे आणि सुंदर प्राणी आहेत. झाडांच्या फांद्यांवर ते किती सहजपणे झोपतात, हे पाहून आपल्याला प्रश्न पडतो की, "हे पक्षी फांद्यावरून झोपेत का पडत नाहीत?" यामागे एक वैज्ञानिक आणि नैसर्गिक कारण आहे. पक्ष्यांच्या शरीराची विशेष रचना केलेली असते. झाडाच्या फांदीवरून खाली का पडत नाहीत, यामागे कशाप्रकारचं विज्ञान दडलेलं आहे, याबाबत जाणून घेऊयात सविस्तर माहिती.पक्ष्यांच्या पायांची खास रचना ही पक्ष्यांच्या पायांमध्ये "लॉकिंग मेकॅनिझम" नावाची एक अद्वितीय प्रणाली असते. पक्ष्यांच्या पायांच्या आत एक प्रकारचे तंतू असतात, जे पाय घट्ट पकडण्यासाठी मदत करतात. जेव्हा पक्षी फांदीवर बसतो, तेव्हा त्याच्या वजनामुळे पाय आपोआप ताणले जातात आणि तंतू घट्ट होतात. त्यामुळे पक्षी झोपला तरी त्याचे पाय फांदीला सुरक्षित पकडून ठेवतात. पक्ष्यांच्या पायांच्या स्नायूंमध्ये विशेष रचना असते, ज्यामुळे झ...

लोकसंस्कृतीचे निखळत चाललेले घटक आजही गावोगाव भटकंती करताना दिसत आहेत. भटके फिरस्ते दरवर्षी सुगीच्या हंगामात गल्लोगल्ली गावोगाव फिरस्ती करतात.गोल गोल चामड्याला,दांडकं हे घासतंय,बघ बघ सखे कसं,गुबूगुबू वाजतंय....या लोकगीताची आठवण होईल, असे बोल वाजवित हे फिरस्ते गावोगाव हजेरी लावतात. पूर्वीच्या काळात करमणूक साधने खूप कमी होती. त्यावेळी लोकांचे मनोरंजन करणारे हे फिरस्ते हवे हवेशे वाटत. काळ बदलला,  बदलत्या काळाबरोबर करमणुकीची साधने बदलली. रेडिओ, टीव्ही आली, टेपरेकॉर्डर वाजू लागले, पडद्यावर चित्रपट आले,  आणि मोबाईल आला आणि लोकसंस्कृतीचा हा मुख्य घटक हद्दपार होतोय, अशी स्थिती आहे. बैल म्हणजे महादेवाचे वाहन,  बैल हा शेतकऱ्यांचा सोबती. मात्र औद्योगिकीकरणाने हा बैलांची संख्या कमी होतेय. आणखी काही वर्षानी हा नंदी पूर्वी औत ओढायचा हे पुढल्या पिढीला सांगावे लागेल. काळ ...

उचकी (Hiccups) म्हणजे एक अनपेक्षित, तीव्र आणि पुनरावृत्ती होणारी आवाजाची क्रिया आहे, जी श्वास नलिकेतील स्नायूंमध्ये अचानक आकुंचनामुळे होते. साधारणपणे, उचकीचा कारण समजून घेण्यासाठी आपल्याला शरीराच्या पचन, श्वास आणि स्नायूंवरील प्रभावाचा विचार करावा लागतो.उचकीचे कारणेउचकी होण्याचे अनेक कारणे असू शकतात. काही साधारण कारणे खाली दिली आहेत:१. पचन संबंधित कारणेपचन प्रक्रियेतील बिघाड हा उचकी होण्याचे एक प्रमुख कारण असू शकते. जसे की,अत्याधिक किंवा जास्त वेगाने खाणे: जेव्हा आपण भरपूर खाऊन घेतो किंवा खूप वेगाने जेवण गिळतो, तेव्हा पचन प्रणालीवर ताण पडतो, ज्यामुळे श्वास नलिका आणि पोटाच्या स्नायूंमध्ये आकुंचन होऊ शकते, परिणामी उचकी येऊ शकते.द्रव पदार्थ जास्त गिळणे: अधिक द्रव पदार्थ (पाणी, दारू, गोड पदार्थ) पिऊन घेतल्यास, पचनसंस्थेवर ताण येतो आणि उचकी लागू शकते.अल्कोहोल किंवा ...

दारू हे एक अत्यंत वादग्रस्त आणि चर्चा उत्पन्न करणारा विषय आहे. दारूचे सेवन आरोग्यावर हानिकारक असू शकते, त्याची अव्यवस्था आणि त्याचे दुष्परिणाम कधी कधी समाजासाठी खूप गंभीर असतात. तरीही, अनेक देशांमध्ये आणि भारतातील विविध राज्यांमध्ये दारूवर बंदी का घालली जात नाही? याबद्दल अनेक कारणे आहेत. दारूवरील बंदी न लावण्यामागील विविध आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय कारणे आहेत.दारू उद्योग हा एक मोठा आर्थिक घटक आहे, विशेषतः भारतासारख्या विकसनशील देशात. दारूवर मोठ्या प्रमाणात कर (Excise Tax) आकारला जातो, ज्यामुळे सरकारला मोठा महसूल मिळतो. या महसुलाचा वापर विविध सार्वजनिक योजनांसाठी, आरोग्य सेवा, शिक्षण, रस्ते, आणि इन्फ्रास्ट्रक्चर व इतर योजनांसाठी होतो. उदाहरणार्थ, महाराष्ट्र, उत्तर प्रदेश, पंजाब आणि कर्नाटकासारख्या राज्यांमध्ये दारूवरून सरकारला मोठ्या प्रमाणात कर प्राप्त होतो. या कराचे नुकसान...

जस जस दिवसाचं एक एक पान उलटत जातं आणि शेवटच्या महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यापर्यंत येऊन ठेपतंं तस तस सरत्या वर्षाचा निरोप घेण्याची वेळ येते. कुणाचाही निरोप घेताना मन संमिश्र भावनांनी भरलेलं असतं. अगदी तसंच सरत्या वर्षाचा निरोप घेतानाही मन गलबलून येतं. या वर्षात काय काय केलं, काय चुकलं, काय शिकलो, काय अपूर्ण राहिलं किंवा काय समाधान देऊन गेलं याचा ताळेबंद मनात चालूच असतं.निरोप घेणं इतकं सोपं नसतं, मग ते कुणाचंही असो…असं असलं तरी सरत्या वर्षाला निरोप देणं गरजेचं असतं. कारण या वर्षाने आपल्याला अनेक आठवणी, आनंद आणि बरच काही दिलेलं असतं. या सर्व आठवणींची शिदोरी घेऊन नव्या वर्षात पदार्पण करायचं असतं. मागे वळून पाहताना जाणा-या वर्षाला निरोप देताना मनात संमिश्र भावनांचा कल्लोळ असतो. तयारी वर्षा अखेरची सरत्या वर्षाला निरोप देताना कुणी सहकुटुंब, मित्र परिवार वा नातेवाईक यांच्या बरोबर वेगवेगळ्या ठि...