अमरावती | गौरव प्रकाशन न्यूज
आषाढी एकादशी म्हणजे भगवान विठ्ठलाच्या भक्तांसाठी श्रद्धा, भक्ती आणि संयमाचा दिवस. अनेक भाविक पंढरपूरच्या वारीत सहभागी होतात, तर लाखो जण घरीच उपवास करून विठ्ठलाची भक्ती करतात. मात्र, उपवास म्हणजे दिवसभर उपाशी राहणे नव्हे. योग्य आणि संतुलित सात्विक आहार घेतल्यास शरीराला आवश्यक ऊर्जा मिळते आणि प्रकृतीही चांगली राहते.
पावसाळ्यात पचनक्रिया तुलनेने मंदावलेली असते. त्यामुळे उपवासाच्या दिवशी हलका, पौष्टिक आणि सहज पचणारा आहार घेणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.
उपवासात कोणते पदार्थ खावेत?
सकाळी किंवा दिवसभरात ताजी फळे खाणे फायदेशीर ठरते. केळी, सफरचंद, पपई, डाळिंब यांसारखी फळे शरीराला ऊर्जा, जीवनसत्त्वे आणि नैसर्गिक साखर देतात. त्यासोबत बदाम, अक्रोड, काजू यांसारखे ड्रायफ्रुट्स मर्यादित प्रमाणात घेतल्यास दिवसभर उत्साह टिकून राहतो.
भगर, रताळे, राजगिरा आणि शेंगदाणे यांसारखे पदार्थ उपवासासाठी उत्तम पर्याय मानले जातात. यामध्ये असलेले कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स शरीराला दीर्घकाळ ऊर्जा देतात आणि भूकही लवकर लागत नाही.
शरीर हायड्रेट ठेवणेही तितकेच महत्त्वाचे
उपवासाच्या दिवशी पुरेसे पाणी पिणे आवश्यक आहे. त्याचबरोबर ताक, लिंबूपाणी आणि नारळपाणी यांचा आहारात समावेश केल्यास शरीरातील पाण्याचे प्रमाण संतुलित राहते आणि थकवा जाणवत नाही.
कोणते पदार्थ टाळावेत?
अनेकजण उपवासात साबुदाणा वडा, चिप्स, पापड किंवा जास्त तेलकट पदार्थ खातात. मात्र, हे पदार्थ पचायला जड असल्याने अपचन, पोट फुगणे किंवा आळस येण्याची शक्यता वाढते.
साबुदाण्यात स्टार्चचे प्रमाण जास्त असते, तर इतर पोषक घटक कमी असतात. त्यामुळे फक्त साबुदाण्यावर अवलंबून न राहता भगर किंवा राजगिरा यांसारख्या पौष्टिक पर्यायांचा समावेश करणे अधिक फायदेशीर ठरते.
तसेच जास्त गोड पदार्थ खाल्ल्यास रक्तातील साखरेची पातळी वाढू शकते. त्यामुळे मिठाई किंवा साखरयुक्त पदार्थ मर्यादित प्रमाणातच घ्यावेत.
सात्विक आहाराची सवय लावा
उपवासात सैंधव मिठाचा वापर केल्यास शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन राखण्यास मदत होते. शक्यतो उकडलेले, वाफवलेले किंवा कमी तेलात तयार केलेले पदार्थ खावेत.
दिवसभरात एकाच वेळी भरपूर खाण्याऐवजी थोड्या-थोड्या अंतराने हलका आहार घेतल्यास पचनक्रिया सुरळीत राहते आणि शरीरालाही आवश्यक ऊर्जा मिळत राहते. आषाढी एकादशीचा उपवास हा केवळ धार्मिक परंपरा नसून संयम, शिस्त आणि आरोग्याची जपणूक करण्याची संधी आहे. योग्य सात्विक आहार, पुरेसे पाणी आणि संतुलित जीवनशैली यामुळे उपवास अधिक आनंददायी आणि आरोग्यदायी ठरू शकतो. श्रद्धेसोबत आरोग्याचीही काळजी घेतल्यास विठ्ठलभक्तीचा आनंद अधिक द्विगुणित होईल.
‘खाशाबा’चा नायक कोण? नागराज मंजुळेंचा नवा चेहरा पाहण्यासाठी चाहत्यांची उत्सुकता शिगेला
