महाराष्ट्रातील बुलढाणा जिल्ह्यात वसलेले ‘लोनार सरोवर’ हे निसर्गाचा अद्भुत चमत्कार मानले जाते. सुमारे 50 हजार वर्षांपूर्वी पृथ्वीवर प्रचंड वेगाने उल्का आदळल्यामुळे हे विशाल खारट पाण्याचे सरोवर तयार झाले असल्याचे वैज्ञानिक सांगतात. जगातील अत्यंत दुर्मिळ उल्कापातामुळे निर्माण झालेल्या सरोवरांपैकी लोनार सरोवर एक मानले जाते.
सुमारे 1.8 किलोमीटर व्यास आणि जवळपास 500 फूट खोली असलेले हे सरोवर आजही संशोधकांसाठी गूढ ठरले आहे. विशेष म्हणजे या तलावातील पाणी खारट आणि अल्कधर्मी आहे. त्यामुळे येथे वेगवेगळ्या प्रकारचे सूक्ष्मजीव आढळतात. यामुळेच नासा तसेच जगभरातील अनेक संशोधन संस्था लोनार सरोवराचा अभ्यास करत आहेत.
लोनार सरोवराभोवती हिरव्यागार डोंगररांगा, प्राचीन मंदिरे आणि निसर्गसौंदर्य पाहायला मिळते. येथे दैत्यसूदन मंदिर, कमळजा देवी मंदिर आणि अनेक ऐतिहासिक वास्तू पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेतात. पावसाळ्यात या परिसराचे सौंदर्य आणखी खुलते.
काही वर्षांपूर्वी लोनार सरोवराचे पाणी अचानक गुलाबी रंगाचे झाल्याने जगभरात चर्चेला उधाण आले होते. सूक्ष्मजीवांमुळे आणि पाण्यातील बदलांमुळे हा रंग बदल झाल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले होते.
आज लोनार सरोवर हे महाराष्ट्रातील एक महत्त्वाचे पर्यटनस्थळ बनले असून दरवर्षी हजारो पर्यटक येथे भेट देतात. निसर्ग, इतिहास आणि विज्ञान यांचा अद्भुत संगम अनुभवायचा असेल तर लोनार सरोवराला एकदा नक्की भेट द्यावी.
लोनार सरोवराची खास वैशिष्ट्ये
- उल्कापातामुळे तयार झालेले जगातील दुर्मिळ सरोवर
- पाणी खारट आणि अल्कधर्मी
- सुमारे 50 हजार वर्षांचा इतिहास
- नासा आणि वैज्ञानिकांसाठी संशोधनाचे केंद्र
- परिसरात प्राचीन मंदिरे आणि घनदाट जंगल
महाराष्ट्राच्या भूमीत दडलेले हे नैसर्गिक आश्चर्य आजही अनेक रहस्यांनी भरलेले आहे.
