Article

कुटुंबामध्ये आपुलकी, जिव्हाळा, भावना, प्रेम, राग, लोभ अशा अनेक बाबींचा अंतर्भाव असतो. माता, पिता व अपत्य आणि अन्य आप्तसंबंधी व्यक्तींनी मिळून कुटुंब तयार होत असते. प्रसिद्ध समाजशास्त्रज्ञ कुले कुटुंबास ‘प्राथमिक समूह’ असे म्हणतात. कुटुंबाचे संयुक्त, विभक्त, भग्न असे प्रकार पडतात. पूर्वी संयुक्त कुटुंबाचे प्रचलन मोठ्या प्रमाणात होते.‘एकमेकास साहाय्य करू, अवघे धरू सुपंथ’ या उक्तीप्रमाणे कुटुंब कार्यप्रवण राहत असे. मानवी जीवनाला शिस्त, सुकरता आणि सुलभता यावी म्हणून कुटुंबाची निर्मिती झाली. लैंगिक गरजांची पूर्ती, प्रजोत्पादन, संगोपन,योग्य सामाजिकरण अशा अनेक महत्त्वपूर्ण समाजमान्यभूमिकांची व्यवस्था कुटुंबाद्वारे केली जाते. त्यामुळेच विवाहसंस्था व कुटुंबसंस्था यांचा जवळचा सहसंबंध असतो. मानवाचे जतन, बाल संगोपन, सुयोग्य सामाजीकरण, मानवी जैविक घटकांचे समाजशील मानवी प्राणी बनवण्याची प्रक्रि...

मौनी अमावस्येनिमित्त गंगातिरी पवित्र शाही स्नान करण्याकरता जमलेल्या भाविकांमध्ये बुधवारी (२८/१/२५) पहाटे चेंगराचेंगरी सदृश्य स्थिती निर्माण झाली होती. यात अनेकजण गंभीर जखमी असून अनेक८-१० भाविकांचा मृत्यू झाल्याचीही भीती वर्तवली जात आहे.याआधीही कुंभमेळ्यात अनेक चेंगराचेंगरीच्या घटना घडल्या आहेत.प्रयागराज येथे सुरू असलेल्या कुंभमेळाव्यात मोठी गर्दी पहायला मिळत आहे. मौनी अमावस्येला स्नान करण्यासाठी अनेक भाविक संगमावर जाण्यासाठी गर्दी करू लागले. त्यावेळी मोठी चेंगराचेंगरी अनेकांचा मृत्यू  झाला असून भक्तांच्या सुरक्षिततेवर प्रश्न उपस्थित केले जात आहे.महाकुंभमेळ्यात मौनी अमावस्येला झालेल्या चेंगराचेंगरीनंतर भाविकांचा सर्वत्र आक्रोश दिसून आला.महाकुंभमेळ्यातील मौनी अमावस्येचे मुख्य स्नान असल्यामुळे मोठ्या संख्येने भाविक दाखल झाले आहेत. मध्यरात्री १ वाजताच्या सुमारास संगम किनाऱ्यावर गर्दी मोठ्...

उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज येथे १३ जानेवारीपासून सुरू झालेला महाकुंभ पहिल्या दिवसापासूनच देशात आणि जगात चर्चेचा विषय ठरला आहे. १३ जानेवारी ते २६ फेब्रुवारी २०२५ या कालावधीत महाकुंभ चालणार आहे.  यावेळी संगम नगरी प्रयागराजमध्ये लाखोंच्या संख्येने ऋषी, संत, भिक्षू, भक्त आणि भक्तांची गर्दी पाहायला मिळते.  प्रयागराज येथील त्रिवेणी संगमावर श्रद्धेने स्नान करण्यासाठी देशभरातून आणि जगभरातून लोक येत आहेत.महाकुंभ काळात ऋषीमुनींसह भाविक आणि सर्वसामान्य नागरिकही त्यांच्या खास वैशिष्ट्यामुळे आकर्षणाचे केंद्र बनले होते.  नुकतेच हर्षा रिचारिया, आयआयटी वाले बाबा, छबी वाले बाबा, कांटे वाले बाबा आदी व्हायरल ब्युटीसोबतच, दरम्यान, महाकुंभात वस्तू विकायला आलेल्या एका साध्या मुलीने लोकांचे लक्ष वेधून घेतले.  महाकुंभमध्ये व्हायरल झालेल्या या मुलीचे नाव मोनालिसा असल्याचे सांगितले जात आहे, ...

तालुक्या पासून अगदी दहा बारा कोसावर आमचं गाव.गावाला लागूनच सडक,जवळच बस स्टॅण्ड व स्टॅण्डला लागूनच एक दोन तुराटया,पऱ्हाटया व मेनकापडानं छाकारलेल्या हॉटेली. त्या समोर भट्टीवर ठेवलेल्या व तयणानं काया ठिक्कर झालेल्या भजे,आलुबोंडा तळायच्या मोठमोठ्या कढई व्हॉटेलीच्या समोर लावलेल्या हिरव्यागार कडू बदामीच्या झाडाखाली नाश्ता करणार्या गिऱ्याहाईकासाठी तुटका,फुटका एखादा बेंच टाकलेला समोर पाणी थंड रहावं म्हणून एखादा बोंदरी बांधलेला रांजन ठेवलेला.समोरच लागून एक दोन दाढी कटींगची दूकानं. शेतात जाण्यासाठी गावशिवाराचाही एकच रस्ता असल्यान दिवसभर माणसाचा नुसता राबता‌. चार दोन म्हातारे कोतारे शाळेच्या व्हरांड्यात थंड फरशीवर आंग टाकलेली दिसायची तर काही पानटपरीवर आलेला पेपर वाचण्यात आनंद घेणारी. शाळेतली चार दोन चिंगरी पोरं गोया,बिस्कीटा,व पोंगा पंडिता साठी मास्तरांचा डोळा चुकवून येजा करताना मधेच दिसायची.एक ...

मूळचे यवतमाळ जिल्ह्यातील नेर परसोपंत तालुक्यातील धनज माणिकवाडा या लहानशा खेड्यात राहणारा डॉ.मिर्झा रफी अहमद बेग आज महाराष्ट्र मधील लोकप्रिय कवींच्या पदवीला आणि झी टीव्हीच्या हास्य सम्राट पदवीला पात्र झाला आहे. महाराष्ट्र राज्यामध्ये प्रचंड मानधन घेणारे जे कवी आहेत त्या कवीमध्ये आज मिर्झा रफी अहमद बेग याची गणना होते. हा कवी फक्त कवितेवर जगत होता.जगत आहे आणि जगत राहणार आहे. अगदी आड वळणाच्या माणिकवाडा नावाच्या गावात राहणारा व आता अमरावतीला स्थायिक झालेला हा कवी सोशल मीडियावर अतिशय लोकप्रिय झाला असून कोट्यावधी रसिकांच्या हृदयात त्याने स्थान मिळविले आहे.हा कवी कुणी प्राध्यापक नाही. अध्यापक नाही .व्यावसायिक नाही. पण आज कवितेच्या बळावर अमरावतीच्या वलगाव रोडवर त्याचा दोन मजली बंगला आहे .याशिवाय खालच्या मजल्यावर मुलाचे स्टील सेंटर आणि हार्डवेअरचे प्रशस्त मोठे दुकान आहे. नुकताच मिर्झा रफी अहमद ...

महादेवराव ताटके हे एक मुंबईतील प्रसिद्ध बांधकाम व्यावसायिक व समाजसुधारक, प्रभावशाली व्यक्तिमत्त्व होते. ते वाशीम जिल्ह्यातील आमगव्हण, येथील रहिवासी होते. त्यांनी मुंबईत आपली कोणतीही पार्श्वभूमी नसताना स्वताच्या प्रचंड मेहनतीने आपल्या बांधकाम व्यवसायात चांगला जम बसविला त्यानंतर त्यांना समाजसेवेची ओढ लागली.महादेवराव ताटके यांचा जन्म वाशीम जिल्यातील आमगव्हण गावात झाला. त्यांचे प्रारंभिक जीवन एक साधे होते, पण त्यांच्या मनात नेहमीच समाजातील दीनदुबळ्यांसाठी काहीतरी करण्याची इच्छा होती. त्यांनी आपल्या जीवनाची दिशा समाजसेवा क्षेत्राकडे वळवली. जसे की चिकनगुनिया साठी फिरता दवाखाना, सामुहिक  विवाह मेळावे, विद्यार्थी प्रशिक्षण, धम्म शिबिरे, भंतेजींना आणि बुद्ध विहारांना मोठ्या प्रमाणात दान, सामाजिक प्रबोधनात्मक मोठमोठे गायनाचे कार्यक्रम, गावातील मंडळींना अडचणीच्या वेळी दिलासा, राजकीय आणि सामा...

आपण अनेकदा पाहतो की, जर आपल्या शेजारील कोणी जांभई दिली तर आपल्यालाही जांभई यायला लागते. कधी-कधी फक्त जांभईबद्दल ऐकले किंवा वाचले तरी आपण जांभई देतो. ही गोष्ट खूप सामान्य असली तरी ती आपल्याला गमतीशीर वाटते. पण यामागे एक वैज्ञानिक कारण आहे. जांभई देण्याचे मुख्य काम म्हणजे आपला मेंदू ताजा ठेवणे. जेव्हा आपला मेंदू थकल्यासारखा किंवा जड वाटतो, तेव्हा आपण मोठा श्वास घेतो, म्हणजेच जांभई देतो. यामुळे जास्त ऑक्सिजन शरीरात जातो आणि मेंदूला थंडावा मिळतो.जांभई देणे संसर्गजन्य का असते? हे समजून घेण्यासाठी मानसशास्त्र आणि मेंदूच्या कार्यप्रणालीचा अभ्यास महत्त्वाचा आहे. आपल्या मेंदूमध्ये "मिरर न्यूरॉन्स" नावाचे विशेष पेशी असतात. या पेशी इतर लोकांचे वर्तन आपल्यामध्ये नकल करण्यास मदत करतात. जसे आपण एखाद्याला हसताना पाहतो आणि आपल्यालाही हसू येते, तसेच एखाद्याला जांभई देताना पाहिले की आपल्यालाही जांभई येत...

शॉशॅंक रिडेम्प्शन (1994) हा चित्रपट प्रेक्षकांच्या हृदयात विशेष स्थान निर्माण करणाऱ्या काही निवडक चित्रपटांपैकी एक आहे. फ्रँक डॅराबोंट दिग्दर्शित व स्टीफन किंग यांच्या Rita Hayworth and Shawshank Redemption या लघुकथेतून प्रेरित हा चित्रपट मानवी स्वातंत्र्य, मैत्री आणि आशावादाचे एक अविस्मरणीय उदाहरण ठरतो. चित्रपटाच्या यशामागील अनेक घटक आहेत जे त्याला एक सर्वाधिकआवडता चित्रपट बनवतात.१. हृदयस्पर्शी कथाशॉशॅंक रिडेम्प्शनची कथा अँडी डुफ्रेन (टिम रॉबिन्स) आणि रेड (मॉर्गन फ्रीमॅन) या दोन तुरुंगातील कैद्यांच्या जीवनाभोवती फिरते. अँडी डुफ्रेन, जो एका गुन्ह्यासाठी गुन्हेगार ठरतो, त्याला आयुष्यभर तुरुंगवासाची शिक्षा होते. तुरुंगातील आयुष्यातील संघर्ष, नवीन नाती, आणि स्वातंत्र्य मिळवण्याची त्याची धडपड ही कथा प्रेक्षकांना प्रेरित करते.कथेच्या केंद्रस्थानी मानवी आशावाद आहे. अँडीच्या संघर्षातू...

आपल्या निसर्गात पक्षी हे एक अनोखे आणि सुंदर प्राणी आहेत. झाडांच्या फांद्यांवर ते किती सहजपणे झोपतात, हे पाहून आपल्याला प्रश्न पडतो की, "हे पक्षी फांद्यावरून झोपेत का पडत नाहीत?" यामागे एक वैज्ञानिक आणि नैसर्गिक कारण आहे. पक्ष्यांच्या शरीराची विशेष रचना केलेली असते. झाडाच्या फांदीवरून खाली का पडत नाहीत, यामागे कशाप्रकारचं विज्ञान दडलेलं आहे, याबाबत जाणून घेऊयात सविस्तर माहिती.पक्ष्यांच्या पायांची खास रचना ही पक्ष्यांच्या पायांमध्ये "लॉकिंग मेकॅनिझम" नावाची एक अद्वितीय प्रणाली असते. पक्ष्यांच्या पायांच्या आत एक प्रकारचे तंतू असतात, जे पाय घट्ट पकडण्यासाठी मदत करतात. जेव्हा पक्षी फांदीवर बसतो, तेव्हा त्याच्या वजनामुळे पाय आपोआप ताणले जातात आणि तंतू घट्ट होतात. त्यामुळे पक्षी झोपला तरी त्याचे पाय फांदीला सुरक्षित पकडून ठेवतात. पक्ष्यांच्या पायांच्या स्नायूंमध्ये विशेष रचना असते, ज्यामुळे झ...