Milk Adulteration Racket : दूध, पनीर आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये भेसळ करून नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्यांविरोधात आता कठोर भूमिका घेतली जाणार आहे. अन्न आणि औषध प्रशासनाकडून (FDA) भेसळखोरांवर कारवाई सुरू असतानाच उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी भेसळ करणाऱ्यांविरोधात संघटित गुन्हेगारीच्या कायद्यांतर्गत कारवाई करण्याच्या सूचना दिल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे भेसळखोरांच्या अडचणी आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
भेसळखोरांवर कठोर कारवाईचे संकेत
राज्यात गेल्या काही काळापासून अन्न भेसळीविरोधात अन्न आणि औषध प्रशासनाने कारवाईचा वेग वाढवला आहे. विशेषतः दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये भेसळ करणाऱ्या आस्थापनांवर तपासणी आणि कारवाई केली जात आहे.
FDA आयुक्त म्हणून तुकाराम मुंढे यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर विभागाच्या कारवाईला अधिक आक्रमक स्वरूप आल्याचे चित्र आहे. अशातच आता उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी भेसळ करणाऱ्यांविरोधात आणखी कठोर पावले उचलण्याचे निर्देश दिल्याचे समोर आले आहे.
दूध-पनीर भेसळ करणाऱ्यांवर मोक्काची चर्चा
सह्याद्री अतिथीगृह येथे अन्न व औषध प्रशासन विभागाच्या सादरीकरणादरम्यान नागरिकांच्या आरोग्याशी, विशेषतः लहान मुलांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या भेसळखोरांवर गंभीर कारवाई करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या.
दूध, पनीर आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भेसळ करून त्यातून व्यवसाय करणाऱ्या टोळ्यांविरोधात संघटित गुन्हेगारीच्या कायद्यांतर्गत कारवाईचा विचार करण्याचे निर्देश देण्यात आल्याने या कारवाईकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
आधीही पकडले गेले दूध भेसळीचे रॅकेट
राज्यातील विविध जिल्ह्यांमध्ये यापूर्वी भेसळयुक्त दुधाचे रॅकेट उघडकीस आले आहेत. कारवाईदरम्यान मोठ्या प्रमाणात भेसळयुक्त दूध आणि इतर साहित्य जप्त करण्यात आले असून काही आरोपींना अटकही करण्यात आली आहे.
दूध आणि खाद्यपदार्थांमध्ये भेसळ करून मोठ्या प्रमाणावर व्यवसाय करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संघटित टोळ्यांविरोधात कठोर कारवाई झाल्यास अशा प्रकारांना आळा बसण्यास मदत होऊ शकते.
मोक्का म्हणजे नेमकं काय?
मोक्का म्हणजे महाराष्ट्र संघटित गुन्हेगारी नियंत्रण अधिनियम, 1999 (MCOCA). संघटित पद्धतीने गंभीर गुन्हे करणाऱ्या टोळ्या किंवा गुन्हेगारी सिंडिकेट्सविरोधात कठोर कारवाई करण्यासाठी हा कायदा करण्यात आला आहे.
या कायद्यांतर्गत कारवाई झाल्यास आरोपीला सामान्य गुन्ह्यांच्या तुलनेत कठोर कायदेशीर प्रक्रियेला सामोरे जावे लागू शकते. गुन्हा सिद्ध झाल्यास कायद्यानुसार किमान पाच वर्षांपासून जन्मठेपेपर्यंतची शिक्षा होऊ शकते.
मोक्का प्रकरणांमध्ये जामीन मिळण्याची प्रक्रियाही कठीण असते. तसेच तपास आणि आरोपपत्र दाखल करण्यासाठी कायद्यात विशेष तरतुदी आहेत.
भेसळखोरांवर आता कारवाईचा वाढणार दबाव
दूध आणि खाद्यपदार्थांमध्ये भेसळ करणाऱ्यांमुळे नागरिकांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे प्रशासनाकडून अशा प्रकारांवर कठोर कारवाई करण्याची मागणी सातत्याने होत आहे.
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या सूचनांनंतर भेसळ करणाऱ्या संघटित रॅकेट्सविरोधात कठोर कायदेशीर कारवाई करण्याचे संकेत मिळाले आहेत. त्यामुळे आगामी काळात FDA कडून होणाऱ्या कारवाईकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
महत्त्वाचे : मोक्का हा प्रत्येक भेसळीच्या प्रकरणात आपोआप लागू होत नाही. संबंधित प्रकरणात कायद्यातील आवश्यक अटी पूर्ण झाल्यास आणि सक्षम प्राधिकरणाच्या कायदेशीर प्रक्रियेनुसारच MCOCA अंतर्गत कारवाई होऊ शकते.
