Health News | Milk Adulteration Test: दूध हा आपल्या रोजच्या आहारातील अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. लहान मुलांपासून ते ज्येष्ठांपर्यंत सर्वांसाठी दूध पोषक मानले जाते. मात्र बाजारात भेसळयुक्त दूध विक्रीच्या घटना समोर येत असल्याने प्रत्येकाने सावध राहणे आवश्यक आहे.
तुमच्या घरी येणारे दूध शुद्ध आहे की त्यामध्ये भेसळ झाली आहे, याची प्राथमिक माहिती काही सोप्या घरगुती चाचण्यांद्वारे मिळू शकते. या चाचण्या अंतिम प्रयोगशाळेच्या तपासणीची जागा घेत नाहीत, मात्र संशय आल्यास पुढील तपासणीसाठी त्या उपयुक्त ठरू शकतात.
१. दूध हलवल्यावर फेस किती तयार होतो?
दूध बाटलीत किंवा भांड्यात घेऊन हलवा. जर खूप जास्त फेस तयार झाला आणि तो बराच वेळ कायम राहिला, तर दुधात डिटर्जंट किंवा इतर पदार्थ मिसळले असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
२. आयोडीन चाचणी करून पाहा
थंड दुधात आयोडीनचे २ ते ३ थेंब टाका. जर दुधाचा रंग निळसर किंवा काळपट झाला, तर त्यामध्ये स्टार्च मिसळलेला असण्याची शक्यता असू शकते.
३. दुधाचा रंग नैसर्गिक आहे का?
शुद्ध दूध सामान्यतः एकसारखे पांढरे दिसते. जर दुधाचा रंग पिवळसर, निळसर किंवा इतर असामान्य वाटत असेल, तर त्याची अधिक तपासणी करणे योग्य ठरेल.
४. दुधाचा पोत तपासा
दूध खूप पातळ किंवा अनैसर्गिकरीत्या जाड वाटत असेल, तर त्यामध्ये पाणी किंवा इतर पदार्थ मिसळलेले असू शकतात.
५. चव बदलली आहे का?
शुद्ध दुधाला नैसर्गिक गोडसर चव असते. जर दूध खारट, साबणासारखे किंवा कृत्रिम चवीचे वाटत असेल, तर ते संशयास्पद ठरू शकते.
६. हातावर दूध टाकून पाहा
हातावर काही थेंब दूध टाका. शुद्ध दूध हळूहळू खाली सरकते आणि हलकी पांढरी रेघ सोडते. अतिशय पातळ दूध लगेच वाहून जाते.
७. उकळताना वास आणि फेस तपासा
दूध उकळताना अनैसर्गिक फेस, तीव्र वास किंवा विचित्र थर तयार होत असल्यास त्याची गुणवत्ता तपासून घेणे आवश्यक आहे.
लक्षात ठेवा
या सर्व घरगुती चाचण्या केवळ प्राथमिक स्वरूपाच्या आहेत. भेसळीचा ठोस संशय असल्यास अधिकृत अन्न प्रयोगशाळेत किंवा संबंधित शासकीय यंत्रणेकडे नमुना तपासणीसाठी पाठवावा.
आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी विश्वासार्ह विक्रेत्याकडूनच दूध खरेदी करा आणि दुधाच्या गुणवत्तेबाबत कोणतीही शंका असल्यास दुर्लक्ष करू नका.
