100 आणि 200 रुपयांच्या नोटांबाबत मोठी चर्चा; लोक घरात रोख रक्कम जमा करू लागले, पण कारण वेगळंच आहे
देशभरात अलीकडच्या काही दिवसांत 100 आणि 200 रुपयांच्या नोटांबाबत मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. अनेक लोक पूर्वीपेक्षा अधिक प्रमाणात 100 आणि 200 रुपयांच्या नोटा घरात ठेवत असल्याचे दिसून येत आहे. त्यामुळे या नोटांचा तुटवडा निर्माण झाला आहे का, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात निर्माण झाला आहे.
मात्र, यामागे नोटांचा तुटवडा नसून खबरदारीचा उपाय हेच मुख्य कारण असल्याचे समोर आले आहे.
जागतिक तणावामुळे वाढली रोख रक्कम ठेवण्याची प्रवृत्ती
तज्ज्ञांच्या मते, पश्चिम आशियातील वाढता तणाव, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता आणि भू-राजकीय परिस्थिती लक्षात घेऊन अनेक नागरिकांनी घरात काही प्रमाणात रोख रक्कम ठेवण्यास सुरुवात केली आहे.
आजही डिजिटल पेमेंटचा वापर मोठ्या प्रमाणात होत असला तरी, कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत रोख रक्कम उपयोगी पडू शकते, या विचारातून अनेक कुटुंबे 100 आणि 200 रुपयांच्या नोटा साठवू लागली आहेत.
कोविड-19 नंतर रोख रक्कम ठेवण्याची सवय वाढली
विविध अहवालांनुसार, कोविड-19 महामारीनंतर भारतीयांकडे असलेल्या रोख रकमेच्या प्रमाणात लक्षणीय वाढ झाली आहे. महामारीच्या काळात आलेल्या अनुभवामुळे अनेकांनी आजही घरात मर्यादित रोख रक्कम ठेवण्याची सवय कायम ठेवली आहे.
यामुळे सध्या लहान मूल्याच्या नोटांची मागणी वाढल्याचे चित्र दिसत आहे.
डिजिटल व्यवहारांवरील विश्वास कायम
महत्त्वाची बाब म्हणजे, यूपीआय (UPI), नेट बँकिंग आणि डिजिटल पेमेंटवरील लोकांचा विश्वास अजिबात कमी झालेला नाही. उलट देशात डिजिटल व्यवहार सातत्याने वाढत आहेत.
तरीही, इंटरनेट सेवा खंडित होणे, वीजपुरवठा बंद होणे किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थिती लक्षात घेऊन अनेक नागरिक थोडी रोख रक्कम जवळ ठेवणे पसंत करत आहेत.
100 आणि 200 रुपयांच्या नोटांचा तुटवडा आहे का?
या प्रश्नाचे उत्तर स्पष्टपणे ‘नाही’ असे आहे.
भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि देशातील बँकिंग व्यवस्थेकडे 100 आणि 200 रुपयांच्या नोटांचा पुरेसा साठा उपलब्ध आहे. या नोटांचा कोणताही अधिकृत तुटवडा जाहीर करण्यात आलेला नाही.
सध्या वाढलेली मागणी ही केवळ नागरिकांच्या खबरदारीच्या सवयीमुळे असल्याचे मानले जात आहे.
घरात किती रोख रक्कम ठेवावी?
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, दैनंदिन खर्च आणि आपत्कालीन गरजांसाठी मर्यादित प्रमाणात रोख रक्कम घरात ठेवणे योग्य आहे. मात्र, मोठ्या प्रमाणात रोख रक्कम घरात ठेवणे सुरक्षित मानले जात नाही.
त्यामुळे बहुतांश बचत बँक खाते, फिक्स्ड डिपॉझिट किंवा ऑनलाइन बँकिंगद्वारे सुरक्षित ठेवणे अधिक योग्य ठरते.
100 आणि 200 रुपयांच्या नोटांबाबत सध्या सोशल मीडियावर अनेक चर्चा सुरू असल्या तरी नोटांचा तुटवडा नसून खबरदारी म्हणून लोक रोख रक्कम जवळ ठेवत आहेत, हीच वस्तुस्थिती आहे. त्यामुळे कोणत्याही अफवांवर विश्वास ठेवण्याऐवजी अधिकृत माहितीवरच भरोसा ठेवावा.
