Author: Bandukumar Dhawane

शकुंतला रेल्वे ब्रॉडगेज प्रकल्प | डीपीआर मंजुरीने सात वर्षांचा संघर्ष यशस्वीशकुंतला रेल्वेचा ऐतिहासिक प्रवासब्रिटिश काळापासून अस्तित्वात असलेली शकुंतला नॅरो गेज रेल्वे हे विदर्भाचे वैशिष्ट्य मानले जात असे. मूर्तिजापूर–दर्यापूर–अचलपूर या मार्गावर धावणारी ही रेल्वे अनेक पिढ्यांच्या आठवणींशी जोडलेली आहे. मात्र गेल्या काही वर्षांपासून या मार्गावरील वाहतूक पूर्णपणे बंद आहे. प्रवाशांची जुन्या काळापासून असलेली एकच मागणी म्हणजे हा मार्ग ब्रॉडगेजमध्ये बदलावा. आता अखेर या मागणीला प्रत्यक्ष गती मिळाली आहे.सात वर्षांचा अखंड संघर्ष2018 पासून शकुंतला रेल्वे बचाव सत्याग्रह समिती सातत्याने हक्काची लढाई लढत होती. उपोषण, रस्ता रोको, आंदोलन अशा विविध मार्गांनी त्यांनी शासनाचे लक्ष वेधले. 2022 मध्ये एफएलएस (फायनान्स लोकेशन सर्वे) मंजूर झाला होता, मात्र डीपीआरच्या अभावामुळे प्रकल्प रखडला. या सग...

भोज्याभाई: आमच्या गावातील पानाचा पेटारा आणि पारंपरिक नागवेली पानांचा वारसाआमच्या गावात डोक्शावर पानाचा पेटारा घेऊन कधी पायदळ तर कधी मिळेल त्या वाहनानं दहिहांडयाचा भोज्याभाई यायचा. वयाची साठी ओलांडलेला व डोक्शावरचे केस विरळ झालेला.मळलेला सदरा,आखुड पायजामा मध्यम किडकिडीत शरीरयष्टी.दाढीचे खुंट वाढलेले,गयाभोवती लपेटलेली लाला शापी, म्हणजे आताच्या भाषेत दुप्पटं,पायात टायवरी चप्पल घातलेला असा भोज्याभाईचा अवतार होता.धर्माने मुसलमान असूनही अस्खलित पिवर मऱ्हाटी बोलायचा. तसं त्याचंच गावचं एवढं मोठं होतं की त्याले पानाचा पेटारा डोक्शावर घेऊन ईकडे तिकडे फिरायचं कामंही नव्हतं. त्याच्याच गावात त्याचा पानाचा धंदा व्हायचा. पंरतु लोकांच्या गरजा भागविण्यासाठी व आपल्यालाही दोन पैसे भेटावे या लालसेपोटी बिच्यारा दोन दिवसाआड नित्यनेमाने यायचा. बाकी दिवस आजुबाजूच्या खेड्यापाड्यात तो डोक्यावर व एक काखेत प...

विदर्भाचे सौंदर्य : नागपूर ते चिखलदरा, ताडोबा, पेंच व आनंदवनची सफरनागपूरच्या आसपास विदर्भात बरेच रमणीय, प्रेक्षणीय स्थळे आहेत उदाहरणार्थ टेकडी गणपती मंदिर हे तीर्थक्षेत्र असून पर्यटन सुद्धा आहे 12 व्या शतकात हेमाद्री पंडितांनी बांधले आहेत गणेश मूर्ती 250 ते 300 वर्ष जुने आहे. 1866 स* रेल्वे स्थानकाच्या कामासाठी टेकडीचा पूर्व भाग सुरंग लावून खोदकाम सुरू असताना गणपतीची शेंदूर लावलेली मूर्ती निघाली त्यावेळी हा भाग रेंजीमेंटल असल्यामुळे अधिक खोद काम करता आले नाही.1926 झाली या मंदिराला टिनाचे शेड बांधण्यात आले 1955 स* नवीन मंदिर बांधण्यात आले. या देवस्थानाची मान्यता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर असून परदेशातून सुद्धा भाविक दर्शनासाठी येत असतात विदर्भातील अष्टविनायकामध्ये या गणपतीची गणना होते. जानेवारीत तीळकुंद चतुर्थीच्या दिवशी भव्य यात्रा भरते व कमीत कमी दोन लाख भाविक दर्शनास येतात.त्याच...

बानो बुढी – आमच्या गावातील मायेची गोधडी शिऊन देणारी स्त्रीआमच्या छोट्याशा गावात साऱ्या जातीधर्माची लोकं अगदी गुण्यागोविंदाने रहायची.गावात दहावी पर्यंत शाळा.पाच पन्नास कुणबी,पाटलांची,दहा बारा तेल्यांची ,पाच पंचवीस धनगर समाजाची वस्ती गावच्या नदीकाठावर बौद्धवाडा होता.बाकी गावगाडयाची जशीजशी लोकसंख्या वाढत गेली,तसतशी कुटूंबे मोठी झाली.काही नवीन प्लॉट पडलेल्या आखर पट्टीत शेणामातीची लिपून तर काही पक्की बांधून वस्ती करून रहायला गेली. दोनचार मुस्लिम समाजाची घरं होती. गफारभाई, व त्यांची भावडं पण गावाशी त्यांचा चांगला सलोखा होता. गफफारभाई हातात लोंखडी पाणा खांद्यावर घेऊन गावाला वॉटर सप्लाय म्हणजे नळ सोडायचे काम करायचे.दुसरा लहान भाऊ तालुक्याच्या बैलबाजारात गुरंढोर, बैलजोड्या विकण्याचा जोड धंदा करायचा. गावात अडल्या नडल्याले चांगली बैलजोडी विकत घेऊन द्यायचा.एक एसटी ड्रॉयव्हर असलेले त्यांच...

पर्यावरणविषयक घोषवाक्ये – रामदास पुजारी लिखित प्रभावी पुस्तिकेचा आढावा | पर्यावरण जनजागृतीसेवानिवृत्त सहायक वनसंरक्षक, कवी, लेखक रामदास पुजारी लिखित 'पर्यावरणविषयक घोषवाक्ये' ही पुस्तिका नुकतीच वाचण्यात आली. पर्यावरणाचा,भविष्याचा फारसा विचार न करता मानव आपल्या स्वार्थासाठी आज वृक्षतोड करताना दिसतो. रस्ते, औद्योगिकरण व इतर बाबींसाठी होत असलेली वृक्षतोड मानवाच्या, वन्यजीवांच्या, सृष्टीतील विविध घटकांच्या अस्तित्वासाठी व पर्यावरणासाठी अत्यंत धोकादायक आहे. पर्यावरणीय बदलांमुळे उद्भवणाऱ्या दुष्काळ,अतीवृष्टी, महापूर यांचे आरोग्यावर, जीवनावर होणारे परिणाम सर्वत्र प्रकर्षाने जाणवत आहेत. अशा वेळी पर्यावरणविषयक जनजागृतीसाठी रामदास पुजारी यांनी लिहिलेली पुस्तिका खूपच प्रभावी ठरते.हे वाचा – महात्मा फुले यांचे शैक्षणिक कार्य व ग्रंथसंपदाशुद्ध हवा, स्वच्छ पाणी जीवना हवेवृक्षारोपण प्रत्येकान...