भारतात मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि लठ्ठपणाचे प्रमाण वाढत असताना क्रॉनिक किडनी डिसीज (CKD) ही गंभीर समस्या वेगाने वाढत आहे. तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, भारतात 13.8 कोटींपेक्षा अधिक लोक किडनीच्या दीर्घकालीन आजाराने त्रस्त आहेत. चिंतेची बाब म्हणजे हा आजार सुरुवातीच्या टप्प्यात कोणतीही ठळक लक्षणे दाखवत नाही. त्यामुळे अनेक रुग्णांना किडनीचे मोठे नुकसान झाल्यानंतरच आजाराचे निदान होते.
किडनीचे मुख्य काम म्हणजे रक्तातील विषारी पदार्थ बाहेर काढणे, शरीरातील पाणी व क्षारांचे संतुलन राखणे आणि रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करणे. पण किडनीची कार्यक्षमता हळूहळू कमी होत गेली तर शरीरात अनेक बदल दिसू लागतात.
किडनीच्या आजाराची सुरुवातीची लक्षणे
- सतत थकवा जाणवणे
- पाय, चेहरा किंवा हातांना सूज येणे
- भूक कमी लागणे
- लघवीच्या प्रमाणात किंवा रंगात बदल
- रात्री वारंवार लघवी होणे
- रक्तदाब सतत वाढलेला असणे
तज्ज्ञ सांगतात की ही लक्षणे अनेकदा दुर्लक्षित केली जातात. त्यामुळे रुग्ण उशिरा डॉक्टरांकडे पोहोचतात आणि त्यावेळी किडनीचे नुकसान मोठ्या प्रमाणात झालेले असते.
डायलिसिसची वेळ का येते?
किडनीची कार्यक्षमता खूपच कमी झाली की शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर पडत नाहीत. अशा वेळी शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी डायलिसिस करावे लागते. काही गंभीर रुग्णांमध्ये किडनी प्रत्यारोपण हा एकमेव पर्याय उरतो.
कोणाला जास्त धोका?
- मधुमेह असलेले रुग्ण
- उच्च रक्तदाबाचे रुग्ण
- लठ्ठपणा असलेले लोक
- धूम्रपान करणारे
- कुटुंबात किडनी आजाराचा इतिहास असलेले
किडनीचे संरक्षण कसे कराल?
- रक्तदाब आणि साखर नियंत्रणात ठेवा.
- पुरेसे पाणी प्या.
- नियमित व्यायाम करा.
- मीठ आणि प्रक्रिया केलेले अन्न कमी खा.
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय वेदनाशामक औषधांचा अति वापर टाळा.
- वर्षातून एकदा किडनीची तपासणी करा, विशेषतः मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब असल्यास.
आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे की वेळीच तपासणी आणि योग्य उपचार केल्यास क्रॉनिक किडनी डिसीजचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करता येतो.
